Board Exam Preparation Tips: બોર્ડની પરીક્ષા (Board Exams) નજીક હોય ત્યારે વિદ્યાર્થીઓની સૌથી મોટી સમસ્યા એ હોય છે કે, “આખો દિવસ વાંચીએ છીએ પણ યાદ કશું નથી રહેતું!” આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના વરિષ્ઠ પ્રોફેસરે વિદ્યાર્થીઓ સાથે 5 એવી ટેકનિક શેર કરી છે, જે તમારા મગજને ‘સુપર કમ્પ્યુટર’ બનાવી દેશે.
જો તમે પણ ધોરણ 10 કે 12 ના વિદ્યાર્થી છો, તો આ 5 પદ્ધતિઓ આજે જ અપનાવી જુઓ.
યાદશક્તિ વધારવાની 5 અસરકારક ટેકનિક (Board Exam Preparation Tips Quick Overview)
| ટેકનિકનું નામ | કેવી રીતે કામ કરે છે? | ફાયદો |
| Pomodoro Technique | 25 મિનિટ અભ્યાસ + 5 મિનિટ બ્રેક | એકાગ્રતા વધે છે |
| Feynman Technique | બીજાને સમજાવવાની પદ્ધતિ | વિષય પાકો થાય છે |
| Active Recall | પ્રશ્નો પૂછીને યાદ કરવું | લાંબો સમય યાદ રહે છે |
| Visualization | ચિત્રો અને વાર્તા બનાવીને વાંચવું | કંટાળો આવતો નથી |
| Spaced Repetition | નિશ્ચિત અંતરે રિવિઝન | ભૂલવાની શક્યતા ઘટે છે |
૧. પોમોડોરો ટેકનિક (Pomodoro Technique)
પ્રોફેસર જણાવે છે કે આપણું મગજ સતત કલાકો સુધી એકાગ્ર રહી શકતું નથી. તેથી, ૨૫ મિનિટ પૂરા ધ્યાનથી વાંચો અને પછી ૫ મિનિટનો શોર્ટ બ્રેક લો. આનાથી મગજ ફ્રેશ રહે છે અને થાક લાગતો નથી.
૨. ફેનમેન ટેકનિક (Feynman Technique)
કોઈપણ અઘરો ટોપિક વાંચ્યા પછી એવું વિચારો કે તમે કોઈ નાના બાળકને તે સમજાવી રહ્યા છો. જો તમે તેને સરળ ભાષામાં સમજાવી શકો, તો તેનો અર્થ એ કે તમને તે વિષય કાયમ માટે યાદ રહી ગયો છે.
૩. એક્ટિવ રિકોલ (Active Recall)
માત્ર વાંચ્યા કરવાથી કંઈ યાદ નથી રહેતું. એક પેરેગ્રાફ વાંચ્યા પછી બુક બંધ કરી દો અને તમારી જાતને પૂછો કે તમે શું વાંચ્યું? આ રીતે મગજ પર ભાર આપવાથી ન્યુરોન્સ મજબૂત થાય છે અને યાદશક્તિ વધે છે.
૪. માઈન્ડ પેલેસ અથવા વિઝ્યુલાઇઝેશન
ઇતિહાસ કે વિજ્ઞાનના અઘરા મુદ્દાઓને કોઈ વાર્તા કે ચિત્ર સાથે જોડી દો. આપણું મગજ લખાણ કરતા ‘ચિત્રો’ (Images) ને જલ્દી યાદ રાખે છે.
૫. સ્પેસ્ડ રિપિટિશન (Spaced Repetition)
પરીક્ષામાં ભૂલી જવાનું કારણ રિવિઝનનો અભાવ છે. પ્રોફેસરના મતે:
- પહેલું રિવિઝન: ૨૪ કલાકમાં
- બીજું રિવિઝન: ૭ દિવસમાં
- ત્રીજું રિવિઝન: ૩૦ દિવસમાંઆ પદ્ધતિથી વાંચેલું ‘લોંગ ટર્મ મેમરી’ માં સેવ થઈ જાય છે.
મહત્વપૂર્ણ લિંક્સ
| ટેકનીક વીડિઓ જોવા માટે : | અહી ક્લિક કરો |
| બેન્કની ભરતી વિષે જાણવા : | અહી ક્લિક કરો |
| પોલીસની ભરતી વિષે જાણવા : | અહી ક્લિક કરો |
મહત્વના FAQ – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
૧. સૌથી શ્રેષ્ઠ વાંચવાનો સમય કયો છે?
જવાબ:મોટાભાગના પ્રોફેસરો સવારના ૪ થી ૭ નો સમય શ્રેષ્ઠ માને છે કારણ કે ત્યારે વાતાવરણ શાંત હોય છે.
૨. શું મોટેથી વાંચવાથી જલ્દી યાદ રહે છે?
જવાબ:હા, મોટેથી બોલીને વાંચવાથી તમારા કાન પણ તે સાંભળે છે, જે ડબલ મેમરી ઈફેક્ટ આપે છે.
૩. પરીક્ષાના ડર (Exam Fear) ને કેવી રીતે દૂર કરવો?
જવાબ:પૂરતી ઊંઘ અને ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરત (Meditation) કરવાથી ડર દૂર થાય છે.
૪. વાંચતી વખતે મોબાઈલનું શું કરવું?
જવાબ:મોબાઈલને બીજા રૂમમાં મૂકી દો અથવા ‘Do Not Disturb’ મોડ પર રાખો.
૫. રાત્રે જાગીને વાંચવું સારું કે સવારે?
જવાબ:તે વિદ્યાર્થીની પ્રકૃતિ પર આધાર રાખે છે, પણ ૬ થી ૭ કલાકની ઊંઘ અનિવાર્ય છે.
૬. ડાયેટમાં શું ફેરફાર કરવો જોઈએ?
જવાબ:વધુ પડતું તેલવાળું ખાવાનું ટાળો અને પુષ્કળ પાણી પીવો.
૭. લખીને વાંચવું કેટલું જરૂરી છે?
જવાબ:એક વાર લખવું એ પાંચ વાર વાંચવા બરાબર છે, તેથી ડાયરી કે નોટ્સ બનાવો.
૮. અઘરા વિષયો ક્યારે વાંચવા?
જવાબ:જ્યારે તમારું મગજ સૌથી વધુ એનર્જેટિક હોય (સામાન્ય રીતે સવારે) ત્યારે અઘરા વિષયો લો.
૯. ગ્રુપ સ્ટડી (Group Study) કરવી જોઈએ?
જવાબ:જો મિત્રો ગંભીર હોય તો જ, નહીંતર એકલા વાંચવું વધુ હિતાવહ છે.
૧૦. રિવિઝન માટેની બેસ્ટ રીત કઈ?
જવાબ: જૂના પ્રશ્નપત્રો (Old Papers) સોલ્વ કરવા એ રિવિઝનની શ્રેષ્ઠ રીત છે.
ડિસ્ક્લેઇમર (Disclaimer):
આ આર્ટિકલ શૈક્ષણિક માર્ગદર્શન માટે છે. દરેક વિદ્યાર્થીની શીખવાની ક્ષમતા અલગ-અલગ હોય છે. આ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ તમારી અનુકૂળતા મુજબ કરવો.
ડો. પરેશ ભટ્ટ ફાઉન્ડર, Nokrijagat.com
ગાંધીનગર સચિવાલયમાં કાર્યરત અને શિક્ષણ તથા સરકારી યોજનાઓના નિષ્ણાત. ડો. પરેશ ભટ્ટ છેલ્લા ઘણા સમયથી પોતાની વેબસાઇટ દ્વારા ગુજરાતના લાખો વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે. એક સરકારી કર્મચારી તરીકે તેમનું મિશન દરેક ગુજરાતી સુધી સરકારની યોજનાઓ અને રોજગારીની તકો પહોંચાડવાનું છે.